Dr. Lian hre le PCCF i tonnak

 Dr. Lian Hre

1.      Na Min, Chuahkehnak le na ṭhan nak, sianginn nakai nak  a tawi nak in nan kan chim kho hnga maw?

LH: Ka min cu Lian Hre a si. Tangcheu in tangsarih tiang kan khua Surngen sianginn ah ka kai. Tangriat - Hmawngtlang, tangkua le tanghra - Thantlang ah ka kai i Hakha in tanghra ka awng. Kalay College (Atu Kalay University) ah College kum hnih nak tiang ka kai i DagonUniversity (Yangon) in Zoology major in B.Sc degree ka ngah. Yangon
University (Main) in Biotechnology major in M.Sc degree ka ngah. Cun,
Yangon University thiamthiam in Biotechnology major in M.Res (Master of Research) degree ka lak than. Central Luzon State University (Philippines) in Crop Science (Horticulture) major in Ph.D degree ka lak.

2.      Tu hi Kawl ram lei a tlun in hngakruh hna kawl colh na tim maw?

LH : Hnakruh hmuh nakin PhD degree hmuh hmanh hi a fawi deuh e, ka kawl lio cuahmah a si. Hehe. Thlacam nan ka bawmh cio a hau ko.

3.       Kawl ram na tlun tik ah zeiban tuk rian ah dah luh/ttuan na timh mi hna a um ?

LH . Kan ram ah zeidah ka tuan lai ti chim dinghi a fawi lo ngaingai. Va si kho sehlaw cozah rianṭuan ka duh bik ko. A bik in cinthlaknak lei konghe pehtlai in kan minung hawi hna caah (Lothlo pawl caah) thilṭha zeital tuah kho ninglaw tihi ka saduhthah bik cu a si ko.

4.      sianginn kai a harnak le a fawinak  nan kan chim kho hnga maw?

LH  . Philippines ah sianginn kai dingin ka rak i thawh ah hin phaisa kongah harnak ka tong lai tihi ka theihcia a si. A ruang cu sponsor ka ngei lo. Kaa ruah bantuk in kumli chung phaisa kongah lungrethei in ka um. Cingla rualchan le khuami hna ṭanpinak thawngin sianginn ka dih khawh hi a si.Cun, kawlram in a rami pawl cu mirang ca le holh ah kan chambau ngai hna. Sayate nih lecture an kan pekmi kan theih tawn dih tawn lo i mark tha hmuh ding zong a fawi lo ngai.A fawinak lei tu cu chim awk ka thei lo. Kawlram kan um lio nakin internet le phone kan hmang kho deuh i ramdang lei he fawi tein kan chon kho hna i cucu a ka ṭhahnem ngai. Cun, ramdang lei he tahchunh
ahcun Philippines ram ahcun kan luat-lat (free) ngaingai i a nuam ngai. Kan duhmi tirawl paohpaoh fawi tein kan ei kho fawn.

5.      Crop Science in Ph. D. Degree na van dihbak i na nathinlung ah a hungchuah mite kha na kan chim kho hnga maw?

L H : Ph.D degree ka lak mi nih keimah hi zeidah ka si ti a ka hngalhter than. Zei ka si rih lo tihi ka vun i fiang ngaingai. Zei fimnak taktak hmanh ka ngei rih lo. Fimnak kutka hram tiang lawng ka phan rih, fimnak innchung pi ah ka lut rih lo tihi ka vun i fiang i atu hin zeipaoh leh-la hram thok ding ka si ti a ka fianter.

6. Crop Science in Ph.D.  Dissertation ah zei bantuk  topic na ṭial?

LH. Ka Dissertation caah PA (mushroom) hi kumkhat le cheuchung research ka tuah. Cucu kan ram (lairam) zongah fur, khuasik le thalcaan zongah tuah kho ninglaw timi saduhthah he a si. Ka Dissertation Title cu "Growth and fruiting body of Angel mushroom (Pleurotus florida) and oyster mushroom (Pleurotus ostreatus) on sorghum-based substrate formulation for sustainable production" ti a si. Raw material caah nimte mu, kung le hnah pawl ka hman i, zeitik caan paoh ah chuah kho dingin research an ka tuahtermi a si.

7. Na Dissertation hi Laimi kan caah  kan tuah kho lai ti na zummaw? Zeibantuk hriamnam hna   a herhmi an si lai?.

L H . Hi reseach tuah dinghi keimah tein ka thim mi a si ko. Kan lairam ah tuah kho ding a si ko tiah ka ruah. Pa (mushroom) tuah hi tangka tampi hmuhnak ca zongah tuah khawh a si i research caah zongah tuah khawh thiamthaim a si. Research center hmete phun in tuah a duh mi caah a herhmi thilri hna cu; Small Laboratory le a chung thilri, vulei
hmun hman 20ft x 20 ft hrawng, Technician pakhat (a thiammi), rianṭuantu minung 3, raw material (facang kung, banhla hnah, fangvo kung le hnah tibantuk, agricultural waste paohpaoh an tha dih ko. Hi mushroom chuahnak hi family business caah a ṭha ngaimi a si. Vitamin tha tampi a telmi rawl an si caah ei awk caah hrim ah a ṭha. Cun,
tangka tampi dih lem lo in tangka hmuhnak a ṭha ngai tungmi Business pakhat a si.

8.  Laimi caah, Philippine hi Fimthiam cawnnak ah a ṭha ko na ti maw? a ṭha lem lo na ti dah? Na hmuh ning?

L H. Philippines ram hi laimi caah sianginn kainak a ṭha bik cu a silem lai lo. Hinak sianginn ṭha tampi a um ko. A sinain tangka ngei huaha tung lo, sianginn kai duh tung ahcun Philippines ah hin laimi nih sianginn kai cio hna sehlaw ti ka duhpi ngaingai hna. Kawlram he tahchunh ahcun a tha deuh saumuau  (Theology lei cu ka thei lo). Kawlram ahcun theory lawnglawng an kan chimh i Philippines cu theory
he practical he an kan chimh tikah kan thiam deuh hrim ko. Mirang holh a hmang tungmi ah admission fees a tlawm ngaimi sianginn a si kannih laimi caah a tha ngai ka ti.

9. Philippines  ram i study tuahnak ah hin zei lei pawl hi dah a ttha ti in na ruah mi Course an si.  (Example Biaknak lei, Ngandamnak, Thancho nak lei. Politic lei tinba tuk pawl )

L H. Laimi nih fimnak kan cawn a herhning hi cu chim len hmanh a hau ti lo. Fimnak loin thancho khawh a si loh. Mi bawmhchom in le cozah I rinh men in sifahnak in kan luat kho lai lo. Taksalei thanchonak hi biatak tein tha kan pek a herh. Lairam cu thingkung ramkung le minung lawnglawng a chuak, zeithil dang a chuakmi a um lo. Lothlo mi kan si. Lam dang a um lo.Vulei kan ṭhatter a herh, thlaici ṭhami cin thiam,
chuah thiam a hau. Satil arva zuatnak lei a thiam mi an um a herh. Cucaah Agriculture, Animal Science, Biotechnology, Seed production, Agrictural research, tbk, a cawngmi um kho hna sehlaw resource person tampi um kho hna sehlaw cu hna nihcun caan tawite chung hmanh ah laimi kan nunning le kan khuasak ninghi zeimawzat cu an kan thlenpi kho lai  ti ka zumh ko.

10.  Caan na kan pek caah kan i lawm…

LH . Ka lawm ngai ve.

Dr. Diana Siang Pen le PCCF i Tonnak

 Dr. Diana Siang Pen

PCCF: Na Min, Chuahkehnak le naṭthan nak le Na nu le pa, nan unau rual/ na tuanbia tawi?

DSP: Ka min cu Siang Pen a si i Loklung Khua ah ka chuak i Loklung ah ka ṭhang. Ka nu le pa min cu Pu Lai Ling le Pi Ṭial Iang an si. Unau rual paruk chuak lakah a hniangbik ka si. Ṭa pahnih le u pathum ka ngei hna.

PCCF: Philippines sianginn kai ah zeitik kum in dah na phak, Sianginn na kai nak pawl?

DSP: Philippine ah October 22, 1999 kum ah ka rak phan.

Sianginn min                  Degree                           Dih kum

1.      Great Commission                           B. Th                                          2003

International Colleges

& Seminary (Cainta)                      

2.      Manila Theological                         M.A.C.E.                                  2006

College

3.       Far East Advent School                 D. Min                                       2009

of Theology 

4.      Far East Advent School                  Ph. D major in C.E                    2011

Of Theology            

PCCF: Mah cancan Philippine na um chung vialte cu a ho nih dah an in zoh bik (support)?

DSP: Manila sianginn ka kai chung vialte hi Pathian nih ka ṭa le hmangin a ka zoh (support).

PCCF: Kum 12 chung tlunglo bak in zeitin dah na um khawh? Lunglen hna na ngei ve lo maw? zeibantuk caan ah dah a har bik na ti, cun na nuamh bik lio can teh?

DSP: Kaa tinhmi (vision) nih hi kum 12 ka um chung vialte tuar-iin khawhnak a ka pek caah a si bik ko. Minung si ve ko ahcun lunglen cu ngeih phung a si nain tinhmi ngeih ahcun mahbantuk lunglen tibantuk pawl hna hi cu ka caah minor an si. Ka caah a harbik lio caan cu damlo lio caan i phaisa ngeihlo le dawtmi nu le pa, u le nau hna nih conghramh khawhlonak ram i zawtfah hi a harbik tiah ka ruah cun a nuamhbik lio caan cu  sianginn kai tlamtlingte in ka dih caan khi a si.

PCCF: Philippine Ram ah Um a ṭhat bik na ti mi/ Na Rem Lo bik nak?

DSP: Philippine ram um a ṭhatnak bik cu Sianginnṭha an tam, Democracy ram a si caah za a long, cung communication, transportation, ti le mei an ṭha, nu hna nih mark kan laaknak hmun le hma a si pinah minung nunnak ah a herhmi basic needs tete hi a awl (available) ruangah a ṭhatnak a si. Philippine ram um ka rem lo bik nak cu traffic a tam, Filipino pawl caan an upat lo mi, miṭhalo le misual an tam tuk caah pakhat lawng lenvah le lengchuah tibantuk ngamh a si lo (insecurity) mi pawl hi an si.

PCCF: Philippines pawl an dirhmun le an thinlung put na hmuh ning?

DSP: Philippines pawl an dirhmun hi keimah nih ka hmuhnak hna ah cun nuamh a huam ngai mi miphun an si i hawikom a tlaihchan ngaimi miphun an si tiah ka ruah. An thinlungput tu cu buaktlak in miṭha le mitluangtlam phun deuh cu an si ko hna, an piat-ta (frank) ngai. Zapi zaran hi (one day at the time) hmuhchom barchom in an nung nain an nunning zoh ah an i nuam ngai hna i mah zong hi nundan an thiam ca zongah a si khomi pakhat a si.

PCCF: Philippine ram i theihtlei ah na ruah mi hna pawl?

DSP: Philippine ram i theihtlei ah ka ruahmi hna pawl cu:

1.      Banawee (Caangdot in tuahmi facang ciinnak a si i vawleicung hmanh ah khuaruahhar pariatnak ah aa telmi a si),

2.      Philippine ram chungah hin meitlang (Volcano) sawmnga (50) hrawng an um I mah hna lakah a fabik hi Taal Volcano a si (smallest and longest active volcano in the world) Tagaytay pawngte ah a um mi khi, cun Mount Mayon Volcano hi vawleicung meitlang hna lak hmanh ah minthan lei ah pariatnak a tlaimi a si i 1616 kum in tutiang ah voi (30) a puak cang.

3.      Deepest Ocean (Vawleicung tlang sang cem hi Mt. Everest a si i a san hi 29,028 pe tluk a sangmi a si. Hi rili-thuk hi pe 37,732 tluk a thuuk i Philippines thlanglei Mindanao in nichuah-chaklei Khan 89 hlat ah a ummi a si),

4.      Tikulh (Island) tam lei ah vuleicung hmanh ah minthang pakhat a si i tikulh 7100 renglo umnak ram pakhat a si caah Tourists pawl hiti an tamnak hi a si i Asia hmanh ah a tam pawl ram a sinak hi a si phah.

5.      Vawleicung ah a umbalomi Biaknak “Iglesia Ni Cristo” cu Philippines lawnglawng ah a ummi a si i RC changtu an si. (Khrih min aa tal ttung i Khrih a zuumlomi biaknak an si i kutput (offering) loin biakinn kal cu sual ngan taktak ah an chiah ruangah an mission rianttuannak ah an hlawh a tling ngaingai.

6.      Philippines Ram ah English le Tagalog in ttialmi tadinca (Newspaper) hi 36 renglo a um.

7.      Mall- Philippines ah hin Shopping Mall (SM) le Mall phunphun (Robinsons Mall, Walter-Mart Mall, etc.., tiin an um lulh hna i a min thangcemmi Mall hi Mall of Asia a si i Asia ah a ngancem a si an ti. Chim le ttial luaimai ah cun a sau tuk lai caah mahvial hin si rih seh. 

PCCF: Philippine Ram bantuk in Kan ram si kho ve seh law ti ah na duh bik mi?

DSP: Kan Ram (Chin Land) ah si kho ve seh ti ka duh mi hna cu: Zalonnak (Freedom), Communication, Transportation, Ti le Mei, Biaknak zalonnak (Freedom of Religion) hna hi an si.  

PCCF: Lai nu dirhmun in 2D, Doctor degree pahnih na kanhmuh piak caah kan i lawm, mah na van dih bak i na feeling?

DSP: Kaa nuam pah ka ngaih hna a chia pah phun in ka um nain buaktlak cun kaa lawm ko. Ka feeling cu Lailei thing kan porh i cho-faak bik kan hun chuah i lungdonh cungah kan thilrit kan hun i tthumh he khin ka tahchun.

PCCF: Lai ram caah zeibantuk hi dah kan i hmaithlak awk bik a si ti in na ruah i cun nangmah pumpak in ka ṭuan lai na ti mi kan chim kho law kan i lawm ko hnga?

DSP: Kan hawi ramdang cu nan hmuh nan theih cio bang an tthangcho tuk cang hna i kan semnak kan Lairam bel khi dirhmun ah kan si rih ko tikah hin kanmah le kan hmai chuak cio in Lairam tthanchonak caah (Education, Community Development, Rural Development, le Ecology & Environmental Development tbntk) khi biatak chuah in le lungrual tein kan i hmaithlak awk le kan ttuantti hna a herh. Philippines zong an lung an i rual ruangah thlennak (Revolution) voihnih an tuah (eg. People Power 1 & 2 or Edsa I & II ruangah Philippines uknak tthalo voi 2 an thlen). Keimah pumpak in ka ttuan lai timi tinhmi (project) cu ka ngei lo nain Pathian nih a ka fiami rian poah ttuan dingah ready ka si.

PCCF: Caan na kan pek caah kan i lawm…!

DSP: Kei zong kaa lawm tuk ve.

Dr. Robert Ro Uk Cung le PCCF i Tonnak

                                                   Dr. Robert Ro Uk Cung

PCCF: Na Min, Chuahkehnak le na tthan nak, sianginn nakai nak le Na nu na pa, Nan unau rual/ na tuanbia tawi?

RUC: Ka min cu Ro Uk Cung tiah ka nu le pa nih an ka sak, Bible Sianginn ka kai hnu ah siangbawipa Robert G. Johnson min chirhchan in Robert Ro Uk Cung tiah an ka sak! Ka chuahnak cu Than Tlang khua ah a si i ka tthannak zong Than Tlang tthiamtthiam ah a si. Sianginn ka kai nak cu:

Taangcheu in Taangli tiang hi Elementary: No. (3) Basic Education Primary School Than Tlang

5^th to 7^th Standard: Taang nga in taang sarih tiang hi Than Tlang High School ah ka kai cun Taangriat hi Tlang Khua ah ka kai. Cun taangkua hi N/ Dagon Rangon ah ka kai.

10^th Standard cu Basic Education of High School Than Tlang ah ka kai.

 Sianginn Min                                  Laakmi Degree                    Dih Kum

Acts Bible College                                      G. Th                                      2001 

Asian Seminary of Christian Ministries  B. Th                                       2004

Manila Theological College (M. T. C)      B. Sc in Theological Studies 2004

Alliance Graduate Seminary (A.G.S)       M. Div. in Pastoral Leadership 2007

Far East Advent School of Theology        D. Min                                  2009

Philippine Christian University (PCU)     Ph. D                                     2012

Ka nu le pa min cu Pu Huat Hnin (Tlang Khua) le Pi Sai Ci (Zaang Tlang) an si. Unau rual Pariat chuak kan si i Pa (5) le nu (3) lak ah palinak chuak ka si i, June 7, 2010 ah khan kan nau hniangbik Salai Elisa (English Major 2^nd yrs) nih a kan thih taak. Ka pa hi Police retired a si i lothlo chungkhar (Lai-khal) chungin a tthangmi kan si.

PCCF: Nupi Dawh/fel tak mi Ph. D a dih ve mi a ngei an ti kan i lawm,  zei tite in hme nan i ton thiam ning a si,  cun nan nupa in maw Pathian rian nan ṭuan ṭi lai? Zeibantuk hmun hma ah dah ṭuan nan i timh?

RUC: Kan nu Dr. Diana Siang Pen he hin Philippine ka phanh hnu ah ai hmumi kan si i kum 2006 donghlei ah khan ka hnakruh a si ka vun hngalh I kum khat tluk kan ni ngiat thlai hnu ah 2007 December thla ah Laitlang tlun hmanh hngak ti loin ka hal I January 5, 2008 ah khan Philippine ram (Salakot Chapel, Cavite) ah a thiang tthitumhnak puai kan tuah cawlh. Kan nupa in kan ttuantti ko lai pumkhat cu pei kan si fam cu! Hmun le hma tu hi cu Pathian nih a ttha a rem a ti nak paoh ah kan ttuan te ko lai kan ti.

PCCF: Philippines sianginn kai ah zeitik kum ah dah na phak?

RUC:  Philippine ram sianginn kai ding ah December 23, 2001 ah khan ka rak phan.

PCCF: Mah cancan Philippine na um chung vialte cu a ho nih dah an in zoh bik (support)?

RUC: Full-time: ka zumhmi Pathian.

Part-time: u le nau chungkhat sahlawh.

Irregular: ramdang Missionaries (eg. Korean).

PCCF: Nan um caan a sautuk cang va si kaw mu, zeibantuk caan ah dah a har bik na ti, cun nan i nuamh bik lio caan teh?

RUC: A har bik caan hi cu 25 September 2009 Ondoy Flood lio i kan inn kan lo le kan ngeih hnih chun thil le ri vialte tilian nih a hrawh dih i umnak ngeilo in nulo va bang kan vah vaih lio kha dah atu tiang ko ko ah cun aharbik ko lai tiah ka ruah. A nuamhbik lio caan cu graduation ni (Degree lak ni) le caan khi a si ko lai tiah ka ruah. 

PCCF: Philippine Ram ah theih awk tlak tiah na ruahmi hmunhmaṭha a ngeimi pawl hna kan chim kho law kan i lawm ko hnga?

RUC: Philippine ram hi a tanglei mirum minei pasarih (7) nih hin a hngarphawhri in an duhduh in an hruai ko lo hme maw aw tiah zapi zaran nih an ruahmi hna cu:           

1) The Lopez clan

A chansaubikmi television and radio media ABS-CBN Broadcasting Corporation, Lakas – NUCD or Koalisyon ng Nagkakaisang Pilipino (KNP) ngeitu chungkhar hi pakhatnak an si tiah dothlattu nih an ti. An pipu chante in politics lei he business lei he (a tthawngttha) min ngei le upatmi chungkhar an si.

2) Eduardo "Danding" Cojuangco Jr.

Eduardo Cojuangco Jr. hi Philippines ram ah a nganbikmi company San Miguel Corp. ngeitu le the Nationalist People’s Coalition (NPC) chairman a si I dothlattu hna nih The Lopez clan (family) nak hmanh in mi a hip kho deuh lai tiah an zumhmi pa a si.

3) Mike Velarde

Mike Velarde hi El Shaddai Catholic Charismatic Movement I an hruaitu a si I amah kut ah hin Philippines President chuah khawhnak le chuah khawhlonak hmanh hi a kut ah um tiah an ruahmi pa a si.

4) The Zobel-Ayala clan

Ayala chungkhar hna hi Spain hna nih an rak uk hna chan in, American chan in, le Japan hna nih rak uk lio chan te khan business lei ah a mit rak doimi chungkhar an si I a tu I an tlaihmi company pawl cu telecom (Globe Telecom), banking (Bank of the Philippine Islands and BPI Family Bank) le Makati business centers hna khi an si.

5) Gozon and Duavit familes

Panganak hi Gozon and Duavit families an si I the Lopez clan he ai zuamcawh ngai mi chungkhar an si I television and radio group of GMA Network Inc., ngeitu chungkhar khi an si.

6) Manuel "Manny" Pangilinan

Manuel M. Pangilinan hi (big boss) tiah min an pek mi a si I a tlaihmi pawl hi Philippines ah a ngan bikmi Philippine Long Distance Telephone Co. (PLDT), Philippine Chamber of Commerce and Industry (PCCI) le SGV Group dirhtu pa si.

7) The Aboitiz clan

Aboitiz chungkhar hna hi Philippines ram ah phaisa a luh biknak campany Meralco (Electric Power Company Inc.,) ngeitu le company dangdang ngeitu an si.

PCCF: Philippines pawl an nunning ah Laimi i cawn awktlak bik a si tiah na ruahmi?

RUC: Philippines pawl nunning ah i cawn awk tlak bik tiah ka ruahmi hna cu:

1.      An i thianhhlimh kho peng (hmuite le thianghlimte in an um kho peng),

2.      An mah le sining tawk tein nuamh zia an thiam,

3.      Lungpuam le ruamkai an hmanglo [bawi le mirum pipi, minthang Mega Stars

  pawl zong nih i uah an hmanglo]. 

4.      Lihchim le firtlei an hmanglo i an tluangtlam (friendly or easy to approach).

5.      An nu pawl hi innchungkhar ah pa tluk tein bochan awk an tlak i pa zapi zaraan

 nak in rian ah tei an ma deuh i zuamnak thinlung zong an ngei deuh.

PCCF: Philippine i min a ngeimi Mirum pawl (eg. SM ngeitu, Minila vulei ngeitu, Company min thangdeuh na ti mi kan chim ve law, zapi nih theih cio kan duh ko hi!

RUC: Philippines ram ah dothlattu hna nih an ngeihmi phaisa in an tuaknak i mirumbik an si tiah an ruahmi pathum (3) hna cu:

1. Henry Sy (Filipino-Chinese)

Mah pa hi a tu SM malls (33 SM malls) ngeitu le Banco De Oro- EPCI Bank le China Bank ah surlutlai pakhat a si. A ngeihmi phaisa hi (7.2 billion) a si.

2. Lucio Tan

Lucio Tan nih Philippines ram chungah ngan lei ah pahnihnak a si mi Asia Brewery in the Philippines, le Tanduay Holdings (vuleicung hmanh ah a nganbik lai tiah ruahmi Rum tuahnak company), le Fortune Tobacco (Philippines ram ah a ngan cemmi kuat sernak company) ngeimi pa a si I a dangdang  campanies 300 zong a tlai rih mi pa a si. Phaisa in (2.8 billion) a ngei.

3. John Gokongwei Jr.,

John Gokongwei Jr. zong hi Filipino-Chinese businessman a si ve I a tlaihmi pawl hi Digital Telecommunications Philippines PLDT (Sun Cellular), financial services, petrochemicals, power generation, aviation (Cebu Pacific Air) and live stock farming (Singapore Land) hna an si. Phaisa in a ngeihmi hi 2.4 billion a si I Henry Sy le Lucio Tan changtu a si.

PCCF: Laimi le Philippine ram an idannak le a lo ngai ko na ti nak pawl Na hmuh ning?

RUC:  Philippine ram hi phundang ngai a si nak cu khuapi nun le khuate nun hi tampi aa dannak a um. Khuate (Mountainous areas) tampi ah cun an nunning le an khuasakning hi Laimi he kan I lawhnak tampi an um. Nau an puak ning, upa deuh nih nau an umh ning, an puai le an laam tampi zong hi Laimi he unau pei kan rak si ko hna hi ti awk te khin an um, an zaal tah dan le biarkaihning, fanhaih hnipuan tbntk zong ah kan I lawhnak tampi hmuh khawh an si. Kan I dannak bik cu City areas ah an si I aruangbik cu Spain le Mexican nih tampi an nunphung an dolh hna (influenced) hna caah an kahpia kan ti lai cu.

PCCF:  Doctor of Philosophy in Religious Studies Degree na van dih bak i na feeling?

RUC: Ph. D na awng cang tiah kan sazaci nih a van ka ti bak ah khan Pathian ka thangthat i ka thawpi kai chuah hrup nain kapkhat lei ah Ph. D hi ka phur kho te lo sual lai maw aw…ti thinphannak te nih ka lung a ka doh ziar nain buaktlak cun kai nuam ngaingai ko.  

PCCF:  Ph. D Dissertation a ṭha ngai an ti kan i lawm, A topic le a suallam kan chim law kan i lawm ko hnga?

RUC: Ka Dissertation title cu Chin Christian Thinking and Morality: A Critique ti a si. Laimi kan khuaruahning le kan ziaza asilole thinlungput kha cuaithlai le dothlatnak tuah (waiphan) khi a si ko.

PCCF: Zei ruangah dah mah kong thengte cu na ṭial duhnak a si, Na Dissertation nih Laimi kan caah sikhoseh ti na ṭial duh channak kha a tawi nak in kan chim kho law kan duh ko? 

RUC: Tu ah Laimi (Chins) nih kan herhmi cu kan sining fiangte in a kan chimtu or a kan sawhtu miralttha kan herh. Mah lo ahcun kan ziaza hi a rawk tuk cang…Mifim pakhat nih a chim mi cu “ngeih le chiah a tlau ahcun tlau taktak a si rih lo, ziaza (morality) a thlau ahcun thlau taktak a si” a ti bang Laimi Khrihfa tampi cu kan ziaza tampi a tlau cang i mah kan tlaunak hin kir tthannak lam kawl a hau ti kha a sawh bik ko. Kai tinhbikmi cu tuchun Laimi (Chin) Krifa kan khuaruahning le kan tuaktaanning, kan lungput le ziaza, kan nunning le Pathian kan biakning dirhmun pawl kha theologian mit in  zohfiannak le cuaithlainak, dothlatnak le cuanhnak khi ka tuah mi a si. Moral Recovery Project kan ngeih a herh i mah project hi minung pakhat pahnih men nih tuah awk ttha mi project (program) a silo i Khrihfabu hruaitu upa vialte, cozah rianttuan upa hna le social activists kan mifim hna he kan ttuantti dingmi project a si caah Laimi (Chins) kan zapi hi kan i ttanrual a hau i kan i purup a hau cun abikin khuanu khuapa hna zong nih tha biatakte chuah in dirkamh le domhtlaih a hau mi project a si.

PCCF:  Caan na kan pek caah kan i lawm…

RUC: Kei zong kai lawm ve.

Saya Sui Chan Lian le PCCF i ton nak

Saya Sui Chan Lian

PCCF:Na min le na chuahnak, na nu, na pa le Unau pawl a tawinak in nan kan chim kho hnga maw?

SCL: Keimah cu Benjamin Sui Chan Lian, ka chuahnak Hakha. Ka Pa Lian Hmung, Ka Nu Par Ṭial an si. Nau le pathum ka ngeih, David Lian, Bawi Cung Lian le Dawt Hmen Sung an si. A hniangbik ka farnu hi keimah min sak a si. Pathian dawtnak in Kumkhat chungah tanghra kan awng kho dih hna.

PCCF: Na sianginn kainak, nan um nak le na khrihfabu na kan chim kho hnga maw?

SCL: Tanghra awn tiang Hakha ah ka kai, Kumkhat le cheu ACTS Bible College ah M.div ka kai, cu dih cun Philippines ah ka phan i, Master of Divinity le Master in Arts Theological Studies ka dih. Hakha ah kan um, Khrihfabu cu Church on the Rock, kan Founder cu Pu Lian Sai a si.

PCCF: Na sianginn kai chungah sianghngakchia pakhat dirhmun in a harbik tin a ruahmi le, a nuambik tiah na ruah mi, na kan chim kho hnga maw?

SCL: A harbik tiah ka ruah mi cu, cawva lei in kan chamhbau ngai lio caan hna le, Philippines cu rian aum lo tikah, chungkhar kuat mi dah ti lo, mah tein kawl khawhnak lam a um tuk lo caah, lungre a theih ngaingai tawn. A tlangpi in cun, Philippines life cu a nuam ngaingai ko, democracy ram a si caah, kan zaa a long, zeipoah zalong tein kan chim, kan rel, kan tuah kho. Anuambik tiah cun kan cawn mi tlawmtling tein kan dih khawh ni khi a si ko.

PCCF: Hmailei na rian ṭuannak ding he pehtlai in, saduh na thah mi, na chungmang?

SCL: Hmailei kong a si caah Pathian tu nih lam ka hruai ko sehlaw, sianginn a ka kai ter cu Korea Ka pu le pawl hi kumtlawmtal cu an rian bawmh kai tim, khihnu pinlei zong ah kai tim mi cu a um ko. A tu ah kan chim khawh mi vialcu, kan ram le miphun caah kan ti khawhna lamkip in rianṭuan cu ka chunmang nganbik si ko.

PCCF: Philippines mino hna sinah thilṭha cawnawk tlak na hmuh mi?

SCL: Democracy ram chungah a chuah mi mino sinah cawnawktlak thilṭha tete cu an um ngai ko, an nih cu, courteous, frank, smiling face. i suai a um lo. i tamh an thiam , an hrim a hmui. Kan cawn tik hnaah a herh ngai tiah ka ruah mi cu, thilṭha kan cawn mi tu kha kan Lai nunning le sining lungput tlau lo tein cawn thiam le, mah cung tu ah ṭhatter le dawhter chin tu kha a biapi ngai tiah ka ruah.

PCCF: Kan Laimi nuning\ sining pawl thlending ah na sia a herh bik mi zeipawl?

SCL: Kan lai mi nunning/sining pawl cu thlending ka duh mi zeihmanh a um lo, Pathian nih hawi lo lo tein a kan pek mi kan sining le nunning hi a tha bik ko. Asinain, cawnding lawnglawng kan hau (ngei). Cucu, Ralkap- uknak tang i kan lungput hi democracy uknak lungput lei tu in duhsah tein kan cawn a herh. Uknak that ahcun a mah tein zeipoah kan thiam dih te ko lai.

PCCF: Laimi Mino tampiin Philippines ra ve cio hna sehlaw tiah ah na duhpiak mi hna hi zeiruang ahdah a si?

SCL: A si ko, No lio tein ramdang sianginn kai khawh ahcun a ṭha, zeicaah tiah, mino cu an leidang a zaang a nal caah, holh zong caan tawite ah an thiam kho, hawi sining le nunning zong caan tawite ah an cawnthiam kho. Asinain, khatlei kham ah ralrin awk tete zong a um ve mi cu, democracy ram a si caah, luatnak kha a chiatnak lei in an hmang lo tu ding kha abiapi ngai mi a si.

PCCF: PCCF sinah siaherh bia chimh na kan duhmi a um maw?

SCL: PCCF hi i hawikhomhnak hmun a si pinah, kan nu inn pi bantuk a si, A si khawh ahcun Philippines kan um chungah ahohmanh mah isolated in um lo tein, kan nu kan pa hawikhom inn bantuk ah ruah in, Kan ruuninn pi ahhin hawikhomhnak ngei kho cio ve lengmang hna sih.

PCCF: Tlangval liote ah a nuam mi ram si ve mi Philippines in na lim khawh mi cungah kan in lawmhpi, hnakruh hna na hmuh cang maw? Na kawl lio dah?

SCL: Hahaha, Kai lawm ko! Hnakruh bantuk deng cu a lo ngai ko, asinain, public theih ding in chimnak nawl a ka pek rih lo caah kan chim kho rih lo. A ruah hlan ah chimh khawh kan zuam te lai.

PCCF : Can na kan pek i kan i lawm kho tuk. God Bless.