Sunday, January 6, 2013

Kumthar Ngandamnak

Tuzing bawipa thawhtthan zingah Thawngttha bia i hrawm khawhnak an kan pe tu kan Biak Pathian a minthiang kan thangtthat.Kuthar thluachuah nak le Lawmhnak cu PCCF menber dihlak cungah um ko seh. PCCF dawtnak le zawnruahnak he Thawngtthabia a kan chim tu Saya Moses Van Nun Ceu cung zong ah kan i lawm ti kha langhter kan duh. Thawngttha bia kan i hrawmnak a si colh ko lai.

Saya Mose Van Nun Ceu



Bible caangthim: 1Cor. 3: 16, 17
Pathian biakinn nan si kha nan hngalh i Pathian Thlarua nan chung i a um zong kha nan hngalh. Cucaah ahohmanh nih Pathian biakinn cu a hrawh ahcun, amah cu Pathian nih a hrawh ve lai. Zeicahtiah Pathian biakinn cu a thiangmi a si i nanmah hrimhrim” cu biakinn cu nan si.”
Tuzing hi kumthar 2013 January thla thok zarh hmasa biknak a si ca’h ka van aha kho taktak thawngha chim phunphai in ka kum a vui cang lai tiah ka ruah ko. Hmasabik ah cat lo a dawtnak he lam a kan hruaitu kan Pathian amin ka thanghat. Cun caanthiahtu hna cungah tampi in kaa lawm fawn. Kan forum careltu hna nan zapi Pathian nih kumthar thluachuah in pe hram ko hna seh! tiah vun langhter ka duh hmasa.
Tuzing ka tlangtaar hi saya Dawt Mang (Pa Dawt) bia in cun “A rianuannak a kau ngaingai” mi a si. Keimah ca lila zongah a kau ngai i a fawi lomi kenrep phun tete an si. Phungchim ngaingai lei deuh si lo in hruaitu hna kan kenrep tete i ruah i ko hna u sih tiah ka achakhri ka vun mer ta duakmi a si. A tlamtlingmi minung a ho hmanh kan um kho taktak lo, sihmanhseh tlamtling khawhnak lei ah a kal khomi minung kan si ve. “Bawipa kan lei a an ahcun zei thil paoh hi kan tei khawh ko hna” timi zumhnak le zuamnak thinlung he kumthar chungah kar hlaang ko hna u sih! tiah  nan sinah mah hngalk tawk ka rak langhter duhmi a si. Kanmah le Khaap cio hathnemnak a phorhtu si hram ko seh!
Kan Bible caangthim ah khan, biapi ngai in a hmanmi hna cafang phun hnih in kan hmuh khawh. 1. Pathian Biakinn timi le, 2. A thiangmi taksa-pum le tuahsernak (nanmah hrimhrim) timi ah khan an si. Kan kawp tikah, kan pum cu a ningpi in Pathian biakinn thiang a si ti kha an langhter. Kan siningpi Pathain Biakinn thiang ah ser/si khawhnak dingah cun a ngandammi kan si a hau hmasat. Cuhe pehtlai in, ngandamnak timi ahhin phun 2 in ka hen;
1.       Pum (taksa, thinlung le thlarau) damnak
2.      Tuanbia (tuahsernak, sining le umtu hutdir) ngandamnak.
Pakhatnak: Kan taksa-pum ngandamnak dingah cun, abikin pastor/hruaitu hna kan ca’h hin Pum thianhlimhnak nun kha kan ngeih hrim a hau ko. Mah le mah biahalnak phun in tuzing ah i hal cio phot thuah hna u sih ti ka duh.
Tahchuannak ah;
1. Mihmai biachiam tikah kam cil-raang a chuak sual maw?
2. Kan thaw chuahmi hna hi hmaitonh biachim tikah mi a namh tuk sual hna maw?
3. Kan kut-ke tin hna an sau tuk sual pang maw?
4. Kan samhriahmi nih kan luval hna a chuahter tuk sual maw?
5. Bia kan chim tikah kan cil a pet tuk sual pang maw?
6. Kan zakkeh hna a nam sual hnga maw?
7. Kan rawlei daan hna hi mi hmaiah kaa kau tukin kan khai sual tawn maw?
8. Rawlei tikah biachim kan duhtuk sual pang maw?
9. Angki, bawngbi kan i hruk tawnmi hna a rim a uih phun in a chuak sual tawn maw?
10. Angki, bawingbi dawh le rem ngai ko nain kan kedenh hna a hnawm tuk sual tawn maw?
11. Zapi he zan ih tikah thang tukin kan hnar sual pang maw?
12. Mizapi sinah voih voih hna kan hmang sual maw?

Cubantuk siarem deuh lomi kan Pum sining pawl hna hi rualrem deuh in kan iremh khawh ko hna ahcun mah ca’h siseh midang ca’h siseh a nagndammi kan si ko hnga!

Pahnihnak: Kan Tuanbia a ngandamnak dingah cun, kanmah le mah hi kan i hngalh khawh a hau. Siloah hngalhtertu(hawikawm ttha, nupi/pasal le, neihniam deuhmi hna tbk.) kan ngeih khawh ahcun attha ngai hnga.

Tahchunnak ah;
1. Kan phungchimmi le thlacammi hna hi zapi ca’h sullam ngei lo in an sau tuk sual tawn maw?
2. Kan aw chuahmi hna hi mizapi ca’h a dingtuk sual maw/an thei kho hnga maw?
3. Kan biachimmi le kan thawngha chimmi hna hi tah, kam khatlei lawng a kal tuk sual maw? Siloah mi tuknak hna ah kan achakhri kan mer sual pang maw?
4. Thawngha kan chimmi hna hi tah, kanmah pumpak in kan tuah pah tawn el maw?
5. Thlacam nun hna hi kan ngei pah el maw?
6. Bibleca hna hi tah kan rel pah tawn taktak maw?
7. Kan hruaimi hna nakin kan thinlung hi a fual kho deuh vak tawn maw?
8. Midang thil kan ngeihmi kan hrawmh khawh hna tikah kan i nuam ko ve maw?
9. I sumkhawh deuhnak nun hi tah kan chungah a um pah el maw?
10. Ka ngaithiam (sorry) ti chim le kaa lawm (thanks) ti chim hna hi kan i harh tuk sual tawn maw?
11. Mikut tlaih tikah zohlo phun hna in ankut kan tlai sual pang maw?
12. Mi hatlonak kong ceih phunphai kan duhtuk sual pang maw?

Cubantuk pawl kan siningpi ah theih ko buin le theih lo karah a rak phan tawnmi hna hi kan i remh khawh deuh ahcun kan tuanbia/tuahsernak a ngandam suamau ko hnga!

Pum le Tuanbia ngandamnak kan ngeih khawh tikah cun mah ca lawnghlah midang ca zongah kan rianuannak a kau ngaingai ko lai i kan Pathian zong aa lawm ngaingai ko lai. Kan pum nih a herhmi paoh le a duhmi paoh thloh/khap(cuaithlai hmasa) lo in tuahpiak le zulhpiak hi Pum le Tuanbia ngandam lonak lei ah a hruai tawn.

Cuca’h tuzing kan Bibleca caangthimmi nih fiang ngai le piang ngai in a chimmi; kan Pum lawng si loin kan Tuanbia ngandamnak leiah kan hruai khawh ahcun (if…) thluachuakmi kan si ko lai. Asinain cubantukin kan hruai khawh lo ahcun (if not…) hrawh kan si dingmi kha a langhter. Kan pum a ngandam tikah, kan muitlor deuh i kan mah le mah ah i lunghmuihnak zong a tthangcho. Kan biachim kan holhrel a tluang i midang ca’h ngaih nuam a si tawn. Kan taksa pum pi a derthawm tikah cun, “Pathian” tiah kan auh mi aw-aan kha a hmual a ding heu tawn.
Cuca’h kan mah le Khaap ciote in kumthar ngandamnak leiah kar a hlangmi kan si khawhnak hnga, tuzing kan i hrawmmi Thawngha nih kaupi in rianuan hram ko seh!

Thursday, January 3, 2013

Jesus Came for your Recovery

Tuzing December 23,2012 zing thawng ttha a kan chimtu hi Pastor Van Noi Ding (Angele) a si . A riantampi lak ah PCCF dawtnak he thawngttha a kan chimtu Pastor Van Noi Ding cungah lunglawmhnak tampi kan ngei. Pathian nih hi thawngttha hmangin kan nunnak cio caah le PCCF hmailei a kar hlannak caah thluachuah a thar in kan pek hram ko seh.

Greetings in the name of the Lord!
This is a great privilege to share you a great Christmas message. The reading is taken from gospel according to Mtt.11:28.Come to me, all you who are weary and burdened , and I will give you rest.
Pastor Van Noi Ding

Topic: Jesus Came for your Recovery
The Christmas season is a time of given and taken, sometimes we get from other and we give other .First, (the angel) said ‘I bring you good news of great joy.’ It’s a time for celebration,”, ‘for on this day is born to you a savior, who is Christ the Lord.’ It’s a time for salvation. And then he says ‘Peace on earth; goodwill toward men.’ It’s a time for reconciliation."
Jesus Christ came to the earth for celebration, salvation, and reconciliation. According to Rick Warren Christmas means, “In other words, to make peace with God, to make peace with ourselves, to make peace with other people.”In here I would like to continue is that to make peace with all creatures.
 Are you tired? Worn out? Burned out on religion? Come to me. Get away with me and you’ll recover your life.” (Matthew 11: 28 ) Do you remember the Parable of the Lost Coin that Jesus shares in Luke 15? The woman has 10 coins; she loses one and turns the house upside down to find the missing coin.
In those days, a floor in a Palestinian home was all dirt with straw on top. To do what this woman did meant a serious search! That’s what Jesus came to do on the very first Christmas. Whether you’ve lost your confidence, your hope, your reputation, or your innocence recently, Jesus came to Earth as a little baby so he could recover you like that woman recovered her coin. “Are you tired? Worn out? Burned out on religion? Come to me. Get away with me and you’ll recover your life” (Matthew 11:28).
Only Jesus can do that. You can’t depend on the government, your family, or yourself to recover what you’ve lost. Your savior can’t be the person we put in the White House. Your Savior is who we put on the cross. Never look to anyone else for your recovery other than Jesus. Here are two things to remember about the coin in the Parable of the Lost Coin: The coin didn’t realize it was lost. Often, neither do we while we’re unconnected to God.
The coin couldn’t find itself. That would be ridiculous! If the woman wasn’t looking for it, the coin would stay lost forever. We would, too, without a Savior.If we could save ourselves, we wouldn’t need a Savior. But we can’t. You need God to recover whatever you’ve lost. He’s the only one who can.

Ref: The sermon is quoted by Rick Warren’s the purpose driven Christmas In Christ. 

Tuesday, December 18, 2012

Pathian kan sin ah a um

 
Tuzing December 16 2012 Bawipa thawhṭhanzing thawngṭha bia a kan chimtu Rev. Paul Thaung Tin cungah kan i lawm tuk.  Bawipa nih hmai lei a sianginn kai nak le a rianuan nak ah umpi in lam hruai ko seh.


                                                      Rev. Paul Thaung Tin
 
Thim mi Bible….Ngaknu thiang cu, fa a pawi lai i, a hrin lai I, amin cu Emmanuel a si lai. Emmanuel ti cu, Pathian kan sin ah a um, tinak a si. (Matthew 1:23).

Christmas thla, December a phan tikpoh ah, Kri fa tampi kan sak tawn mi hla hna cu, “Vawlei lawmh tuah Bawipaw a tum” ti mi le, “ Keimah lung chung ah run um tuah, nang ca-ah umnak hmun kha a um” ti mi hla hi asi.

Vawlei a ti mi hi, Nang le Kei, mi nung hi kan si ko. Jesuh a tum ruang ah nang le kei kan ilawmh taktak maw? Jesuh kan chung ah aum taktak maw ti hi Christmas ca –ah cun, achung muru a si ko.

Enoch cu Pathian he an leng ti, Pathian nih a  um pi ca-ah a um ti lo Pathian nih a lak cang( Gen 5:24).
 Joseph cu, Pathian nih a um pi ca-ah, a lam a tluan  a tuah mi thil vial te a tlam a tling, teinak a hmuh. (Gen 39:2-5, 23).
 Hezekiah siangparang pa cu, Pathian nih aum pi i, a kal nak paoh ah khua awng a tong. (2King 18:7).
Bawi Jesuh a chuak hlan Bible cahlun chung ah, mi tampi hna cu,Pathian lung ton, an duh ko lai, asinain an ton khawh lo. Mi tlawm te lawnglawng nih an ton khawh. Mi hrawh hrolh le misual mi hna cu, chimh lo, Ka ding ka fel ai ti mi hmanh nih mi tlawm te lawng Pathian lung an ton khawh i, Pathian nih a um pi hna ti, kan hmuh.

Asinain , Bawipa Jesuh, Vawlei a run hrin tik ah cun, Miding mifel hna ca lawng ah si ti lo i, misual, mi hrawhhrolh ngakchia upa, mirum, misifak mitlamtling lo le, vawlei mi vial te sin ah Pathian a um cang tinak asi. Van le Vawlei aser tu mit in hmuhkhaw lo mi Pathian cu, mi nih hmuhkhawh mi, Jesuh  pum in Vawlei mi kan sin ah a um cang tinak asi.

 Pathian nih a um pi mihna thawngpang an theih tikah, Tuukhal hna an ilawmh bantukin, mifim hna zong an i lawmh ve.Vawleilawmhtuah Bawipa atum ti mi hla sak bu in, Jesuh kha an biak khawh cang. Pathian nih a um pi mi hna an theih tik ah cun, mifim hna nih, Siangpahrang nawlnak in Pathian nawl kha an ngaih deuh cang.

Cu bantukin, ni hin ah, Emmanuel Pathian ka sin ah, aum ti atheih mi nih cun, zeidang vial te nak in Pathian bia ngaih hi, abiapi ah a ruah. Asi afakmaw?, a rum maw? Phaisa angeimaw ngeilomaw asinpimaw pilomaw? Timinak in Pathian nih a ka umpi maw ti hi biapi deuh asi.

Cahlun chung ah Joseph cu, thong ah atla lio, a ule nih, tikhor ah an thlah lio, mi dang inn ah sal atuan lio tehna ah cun, Vawlei mit hmuh ning ah cun, chiatser atawn mi, Pathian nih a hlonh mi, lo ko hmanh sehlaw, Pathian nih, a um pi mi (Emmanuel) kha fiang te in atheih  ca-ah, Pathian nawl angai i, mah vial te a in/ atuar khawh mi asi.

Vailam tahnak ah, an thlai mi, misual pa zong Vawilei mit hmuh in, misual bik dir hmun, thih nak rili kam dir cang hmanh sehlaw, a sin a ummi, Emanuel kha a theih ca-ah, Enoch bantuk in, mah ni hrimhrim ah khin paradise a phan ve. (Luke 23:43).

“Keimah lung chung ah, run um tuah” ti mi hla hi, lungtak te in kan sak mi asi ah cun, lungthin azoh tu Pathian nih cun, kan sin a um nak kha a kan hngalh ter ko lai. Cu ni aphan tik ah cun, kei nih Ka Pa chungah  ka um i, nan nih nih ka chung ah nan um ve Keimah nih nan chung ah ka um(I am in you) kha fiangtein nan hngalh lai. (John 14:20).
Nan sin ah a zungzal in, can dongh tiangin ka um lai (I am with you always, to the very end of the age). (Matthew 28:20).
Pathian nih mah thawngttha arel mi dihlak cung ah thluachuahnak pek ko seh.Amen.
--
Philippine Chin Christian Fellowship
Manila
Philippine

Dr. Lian hre le PCCF i tonnak



 Dr. Lian Hre
1.      Na Min, Chuahkehnak le na ṭhan nak, sianginn nakai nak  a tawi nak in nan kan chim kho hnga maw?

LH: Ka min cu Lian Hre a si. Tangcheu in tangsarih tiang kan khua Surngen sianginn ah ka kai. Tangriat - Hmawngtlang, tangkua le tanghra - Thantlang ah ka kai i Hakha in tanghra ka awng. Kalay College (Atu Kalay University) ah College kum hnih nak tiang ka kai i DagonUniversity (Yangon) in Zoology major in B.Sc degree ka ngah. Yangon
University (Main) in Biotechnology major in M.Sc degree ka ngah. Cun,
Yangon University thiamthiam in Biotechnology major in M.Res (Master of Research) degree ka lak than. Central Luzon State University (Philippines) in Crop Science (Horticulture) major in Ph.D degree ka lak.

2.      Tu hi Kawl ram lei a tlun in hngakruh hna kawl colh na tim maw?

LH : Hnakruh hmuh nakin PhD degree hmuh hmanh hi a fawi deuh e, ka kawl lio cuahmah a si. Hehe. Thlacam nan ka bawmh cio a hau ko.

3.       Kawl ram na tlun tik ah zeiban tuk rian ah dah luh/ttuan na timh mi hna a um ?

LH . Kan ram ah zeidah ka tuan lai ti chim dinghi a fawi lo ngaingai. Va si kho sehlaw cozah rianṭuan ka duh bik ko. A bik in cinthlaknak lei konghe pehtlai in kan minung hawi hna caah (Lothlo pawl caah) thilṭha zeital tuah kho ninglaw tihi ka saduhthah bik cu a si ko.

4.      sianginn kai a harnak le a fawinak  nan kan chim kho hnga maw?

LH  . Philippines ah sianginn kai dingin ka rak i thawh ah hin phaisa kongah harnak ka tong lai tihi ka theihcia a si. A ruang cu sponsor ka ngei lo. Kaa ruah bantuk in kumli chung phaisa kongah lungrethei in ka um. Cingla rualchan le khuami hna ṭanpinak thawngin sianginn ka dih khawh hi a si.Cun, kawlram in a rami pawl cu mirang ca le holh ah kan chambau ngai hna. Sayate nih lecture an kan pekmi kan theih tawn dih tawn lo i mark tha hmuh ding zong a fawi lo ngai.A fawinak lei tu cu chim awk ka thei lo. Kawlram kan um lio nakin internet le phone kan hmang kho deuh i ramdang lei he fawi tein kan chon kho hna i cucu a ka ṭhahnem ngai. Cun, ramdang lei he tahchunh
ahcun Philippines ram ahcun kan luat-lat (free) ngaingai i a nuam ngai. Kan duhmi tirawl paohpaoh fawi tein kan ei kho fawn.

5.      Crop Science in Ph. D. Degree na van dihbak i na nathinlung ah a hungchuah mite kha na kan chim kho hnga maw?

L H : Ph.D degree ka lak mi nih keimah hi zeidah ka si ti a ka hngalhter than. Zei ka si rih lo tihi ka vun i fiang ngaingai. Zei fimnak taktak hmanh ka ngei rih lo. Fimnak kutka hram tiang lawng ka phan rih, fimnak innchung pi ah ka lut rih lo tihi ka vun i fiang i atu hin zeipaoh leh-la hram thok ding ka si ti a ka fianter.

6. Crop Science in Ph.D.  Dissertation ah zei bantuk  topic na ṭial?

LH. Ka Dissertation caah PA (mushroom) hi kumkhat le cheuchung research ka tuah. Cucu kan ram (lairam) zongah fur, khuasik le thalcaan zongah tuah kho ninglaw timi saduhthah he a si. Ka Dissertation Title cu "Growth and fruiting body of Angel mushroom (Pleurotus florida) and oyster mushroom (Pleurotus ostreatus) on sorghum-based substrate formulation for sustainable production" ti a si. Raw material caah nimte mu, kung le hnah pawl ka hman i, zeitik caan paoh ah chuah kho dingin research an ka tuahtermi a si.

7. Na Dissertation hi Laimi kan caah  kan tuah kho lai ti na zummaw? Zeibantuk hriamnam hna   a herhmi an si lai?.

L H . Hi reseach tuah dinghi keimah tein ka thim mi a si ko. Kan lairam ah tuah kho ding a si ko tiah ka ruah. Pa (mushroom) tuah hi tangka tampi hmuhnak ca zongah tuah khawh a si i research caah zongah tuah khawh thiamthaim a si. Research center hmete phun in tuah a duh mi caah a herhmi thilri hna cu; Small Laboratory le a chung thilri, vulei
hmun hman 20ft x 20 ft hrawng, Technician pakhat (a thiammi), rianṭuantu minung 3, raw material (facang kung, banhla hnah, fangvo kung le hnah tibantuk, agricultural waste paohpaoh an tha dih ko. Hi mushroom chuahnak hi family business caah a ṭha ngaimi a si. Vitamin tha tampi a telmi rawl an si caah ei awk caah hrim ah a ṭha. Cun,
tangka tampi dih lem lo in tangka hmuhnak a ṭha ngai tungmi Business pakhat a si.

8.  Laimi caah, Philippine hi Fimthiam cawnnak ah a ṭha ko na ti maw? a ṭha lem lo na ti dah? Na hmuh ning?

L H. Philippines ram hi laimi caah sianginn kainak a ṭha bik cu a silem lai lo. Hinak sianginn ṭha tampi a um ko. A sinain tangka ngei huaha tung lo, sianginn kai duh tung ahcun Philippines ah hin laimi nih sianginn kai cio hna sehlaw ti ka duhpi ngaingai hna. Kawlram he tahchunh ahcun a tha deuh saumuau  (Theology lei cu ka thei lo). Kawlram ahcun theory lawnglawng an kan chimh i Philippines cu theory
he practical he an kan chimh tikah kan thiam deuh hrim ko. Mirang holh a hmang tungmi ah admission fees a tlawm ngaimi sianginn a si kannih laimi caah a tha ngai ka ti.

9. Philippines  ram i study tuahnak ah hin zei lei pawl hi dah a ttha ti in na ruah mi Course an si.  (Example Biaknak lei, Ngandamnak, Thancho nak lei. Politic lei tinba tuk pawl )

L H. Laimi nih fimnak kan cawn a herhning hi cu chim len hmanh a hau ti lo. Fimnak loin thancho khawh a si loh. Mi bawmhchom in le cozah I rinh men in sifahnak in kan luat kho lai lo. Taksalei thanchonak hi biatak tein tha kan pek a herh. Lairam cu thingkung ramkung le minung lawnglawng a chuak, zeithil dang a chuakmi a um lo. Lothlo mi kan si. Lam dang a um lo.Vulei kan ṭhatter a herh, thlaici ṭhami cin thiam,
chuah thiam a hau. Satil arva zuatnak lei a thiam mi an um a herh. Cucaah Agriculture, Animal Science, Biotechnology, Seed production, Agrictural research, tbk, a cawngmi um kho hna sehlaw resource person tampi um kho hna sehlaw cu hna nihcun caan tawite chung hmanh ah laimi kan nunning le kan khuasak ninghi zeimawzat cu an kan thlenpi kho lai  ti ka zumh ko.

10.  Caan na kan pek caah kan i lawm…
LH . Ka lawm ngai ve.